8-oktabr, payshanba raqamli aktivlar investorlari uchun haqiqiy chidamlilik sinoviga aylandi. Bitcoin qisqa muddatga $82 300 gacha qulab tushdi — so‘nggi qariyb uch haftadagi eng past daraja — va taxminan 1,6% pasayib, $83 000 dan biroz past narxda savdo qilindi.

Bu harakat klassik “xavfsizlikka parvoz” ssenariysiga hamohang bo‘ldi: neft narxlari o‘sib, AQSh Gʻaznachiligi obligatsiyalarining daromadliligi sakragani fonida investorlar spekulyativ aktivlardan nisbatan xavfsiz aktivlarga kapitalni ko‘chirishdi.

Siyosiy-geosiyosiy vaziyat yomonlashuvi chorshanba kuni boshlangan sotuvlarning asosiy turtkisi bo‘ldi. Eronning Xurmuz bo‘g‘ozidagi kemalarga hujumlari kuchaydi, yuk tashish faolligi esa so‘nggi ikki oy ichidagi eng past darajaga tushib ketdi. AQSh Tehronga nisbatan qo‘shimcha harbiy choralarni ko‘rib chiqayotgani haqidagi xabarlar paydo bo‘lgach, neft bozorlari zudlik bilan reaksiya bildirdi: Brent narxi $101/bbl dan yuqoriga sakradi va The Edge ma’lumotiga ko‘ra, logistikaning inqirozgacha bo‘lgan hajmiga tez qaytishiga oid umidlar so‘na boshladi.

Biroq geosiyosiy omillar voqeaning faqat yarmi xolos. AQShning pul-kredit siyosati kripto bozoriga kamida shuncha bosim o‘tkazmoqda. Chorshanba kuni e’lon qilingan Federal Reserve’ning sentabr yig‘ilishiga oid bayonnomalarida regulyator vakillarining “hawkish” ohangi yaqqol ko‘rindi: inflyatsiya yuqori darajada saqlanib qolayotgan bir paytda, Qo‘mita a’zolari qat’iyroq ritorikaga moyillik bildirmoqda.

Bozorlar darhol javob qaytardi. TradingView va Stocktwits ma’lumotiga ko‘ra, 10 yillik AQSh Gʻaznachiligi obligatsiyalari — global bozorlar uchun asosiy ko‘rsatkichlardan biri — bo‘yicha daromadlilik 24 yil ichidagi eng yuqori daraja bo‘lgan 5,33% atrofida ko‘tarildi. 30 yillik obligatsiyalar daromadliligi ham rekord darajaga chiqib, 5,72% ga yaqinlashdi. Kuchliroq dollar va yuqori stavkalar xavfsiz davlat obligatsiyalarini keskin o‘zgaruvchan va daromad keltirmaydigan kriptovalyutalarga nisbatan ancha jozibador qilib qo‘ymoqda.

Makroiqtisodiy bosimlar darhol majburiy pozitsiya yopilishlariga olib keldi: Coinglass ma’lumotiga ko‘ra, chorshanba kuni kripto bozorida taxminan $609 mln hajmdagi pozitsiyalar “tozalandi”. Manbalarga qarab tafsilotlar farq qiladi: LVRG Research bosh tahlilchisi Den Hausning aytishicha, asosan long (narx o‘sishiga o‘yin) pozitsiyalari zarar ko‘rgan, Stocktwits esa qariyb $550 mln lik short-pozitsiyalar bo‘yicha yo‘qotishlar haqida xabar bermoqda.

Shunga qaramay, mutaxassislar boqiy trendni tezda “tugadi” deb hisoblashga shoshilmayapti. “Kripto narxlarining tushishi pastga yo‘naltirilgan trend shakllanishidan ko‘ra, marja bo‘yicha yelkali savdolarni qisqartirishga o‘xshaydi”, deya xulosa qiladi Haus.

Altcoinlar va kripto ekotizimining kengroq qismi ham zarba yedi. Ether 2,2% ga arzonladi, XRP 5,2% ga pasaydi, Solana esa Samsung Wallet bilan stablecoin bo‘yicha hamkorlik haqidagi yuksak darajadagi e’longa qaramay, 3,3% ga tushdi.

Fond bozori ham kripto kompaniyalarini jazoladi: premarket savdosida Bitmine Immersion Technologies aksiyalari qariyb 4,5% ga qulab tushdi, Coinbase ~4% ga pasaydi, Circle ~2,7% ga kamaydi, Bitcoin’ning eng yirik korporativ egasi hisoblangan Strategy aksiyalari esa ~3,7% ga tushdi. E’tiborlisi, hatto Strategy’ning shu hafta boshida amalga oshirgan yangi BTC xaridlari ham treyderlar kayfiyatini o‘zgartirishga yordam bermadi.

Keyin nima bo‘ladi?

Yil boshidan buyon shakllangan manzara optimistlar uchun uncha quvonchli emas: 2026 yil boshidan beri Bitcoin qariyb 6% ga arzonlashgan va 2025-yil oktabrida qayd etilgan $126 000 dan yuqori rekord cho‘qqisidan taxminan 30% past darajada savdo qilinmoqda.

Apollo Crypto portfel menejeri Pratik Kala bo‘ronli beqarorlik yangi ijobiy katalizator paydo bo‘lmaguncha saqlanib qolishini ogohlantiradi.

“Agar $83 000 darajasini yo‘qotsak, Bitcoin’ning $78 000 zonasi sari chekinishi ehtimoli katta, aynan o‘sha yerda sezilarli darajadagi qo‘llab-quvvatlash mavjud bo‘lishi kerak”, — deya ta’kidlaydi Kala.

Investorlar hozircha faqat xavfsizlik kamarlarini taqib, Fed qarorlari va geosiyosiy yangiliklarni diqqat bilan kuzatishlari mumkin — aynan shu omillar hozir kripto bozoridagi vaziyatni belgilab bermoqda.